جناب آقاي اشتهاردي مدير مسئول محترم روزنامه ايران

با آرزوي توفيق انجام خدمات خدا پسندانه در حيطه ي روزنامه نگاري به بندگان شايسته ي خدا ، براي آنجناب و هياُت تحريريه گرانقدر .

همانگونه که مستحضريد چاپ تاريخچه اي بي مايه و تحريف آميز از سوي آن روزنامه ، ويژه نامه سفر رئيس جمهور به استان چهارمحال و بختياري موجبات آزردگي خاطر بختياريها را فراهم کرده است به عنوان يک بختياري و با هماهنگي جمعي از بختياري ها از منتسب نمودن بختياريها به مغولان و سامي خواندنشان از گونه سر پهني و ساير عبارات بي پايه ديگر نگراني خود را اعلام مي نماييم  چرا که نه بختياري قوم ناشناخته اي است و نه روز نامه ايران از درک و دريافت چنين بديهه اي ناتوان است . اما دل آزرده تر پاسخ سرسري و سطحي نگري   شما به واکنش هاي مردمي اين قوم فرهمند و ايران مدار است به هر حال تاريخ ايران پر از اين تحريف ها ست و بختياريها هم به لحاظ اهميت تاريخي ، فرهنگي و ايران دوستي شان همواره مورد بغض واقع بوده اند و اقدام نسنجيده ي آن جريده محترم اولين و آخرين شان نبوده و نخواهد بود به قول زنده ياد اخوان ثالث : ماديان سرخ يال ما سه کّرت تا سحر زاييد . اما دل آزار اين است که: يکم. صاحب امتياز سازمان آن روزنامه خبرگزاري جمهوري اسلامي است و روزنامه در عمل ارگان دولت مي باشد . دوم آقاي احمدي نژاد طبق قانون رئيس جمهور کشور است و نقض حقوق بديهي اقوام از سوي نزديکترين روزنامه به ايشان با آن شعارهاي پررنگ عدالت ، جفايي آشکار است سوم آنچنان که گفته آمد روزنامه ي ايران از روزنامه هاي استخواندار ايران است و نام ايران بر خود دارد بنابراين با سطحي نگري ، در کانال بختياري ستيزان قرار گرفتن بعيد و دور از انتظارتر است.

به هر حال در چهارمحال و بختياري دکتر اسفنديار آهنجيده در خوزستان دکتر عبدالهي، دکتر اماني ، دکتر مهدي پور و در اصفهان دکتر الهياري ،در کهگيلويه و بوير احمد ، لرستان و فارس گروه بسيار دکتراي تاريخ از قوم بختياري و در کشور خيل عظيم مورخان عادل نظير دکتر  ايرج افشار سيستاني و دکتر باستاني پاريزي و ..... فراوانند بهره گرفتن  آن روزنامه از نوشته هاي 2 نفر که تعمدا ساير نظريات صائب پيرامون هويت و نژاد بختياري را کتمان کرده و 2 فرضيه مردود و بي مايه را به عنوان نظر صائب مستند نموده اند و در همين خصوص کارشان به دادگاه کشيده شده است، عيب کار شماست و تکلمه ي شما به عنوان پاسخ و افزايش گستره سامي به همه اقوام ايراني حتي با استناد به 2 فرهنگ لغت ـ ولو مهم ـ عيب ديگر شما؛ چرا که در همين مقوله مي توانستيد از مورخان ، باستان شناسان ، جمعيت شناسان ، جامعه شناسان و صاحب نظران ذي ربط حاضر بهره بجوييد به نظر شما ابناء سام بن نوح (ع) از نظر علمي و جمعيتي مي توانند چنين بخش عظيمي را که شما فرافکنانه منسوب به وي دانسته ايد؛ شامل باشند؟ اگر کسي ادعا کند که فرزندان سام و نريمان اند چه؟! و مستحضريد که : در مبحث نرم افزاري تاريخ گمانه زني ها ؛فرضيه هايي براي اثبات حقيقت بيش نيستند و امروزه جايگزين کردن فرضيات به عنوان حقيقت مطرود مي باشدچرا که شناخت هويت اقوام يک علم است آن جريده محترم در پاسخ به واکنش بختياريها براي فرار از مسئوليت به دو سايت استاني و کتابچه ميراث فرهنگي اشاره مي کند که مطالب آن سايت ها نيز بر گرفته از همان کتابچه مغرضانه و مورد مناقشه بختياري هاست خانم محترم تدوين گر(عليقي) و يا ساير افراد محترم تحريريه که در تهيه اين ويژه نامه دخيل بوده اند آيا از تعارض تواُمان (مغول و عرب خواندن بختياريها) به شک نيفتاده اند و يا به ذهن مبارکشان خطور نکرده است که احتمالا فرضيات ديگري هم درباره ي   اين قوم اصيل موجود است ؟

تا بجاي درج بي پايه ترين فرضيه از دهها داده ي علمي و تاريخي ديگر استفاده نمايند؟! اعتراض بختياري ها در روزنامه ها و سايت هاي محلي و کشوري تجمع روزنامه نگاران ، فرهنگيان ، مورخان و تحصيل کردگان بختياري در دفتر سرپرستي اهواز و شهرکردو در ميراث فرهنگي و دادگستري استان چهارمحال و بختياري پاسخي منطقي و قانونمند به اين توهين و نفي حرکت هاي راديکال اعتراضي از سوي ديگر اقشار بود آن جريده محترم مي بايست مطابق عرف و رويه ي ساير رسانه هاي جهاني براي اين حرکات و اعتراضات اهميت قائل مي شدو تاُلمات روحي ناشي از همسويي با بختياري ستيزان را التيام مي داد ولي از اين حداقل نيز امتناع ورزيد و حاضر به پوزش خواهي ساده يا گفتگو باکيان بختياري نگرديد اين رويکرد ناچيز انگارانه و سطحي نگرانه بي شک تبعاتي خواهد داشت که کمترين آن مي تواند منفور ماندن روزنامه ايران در ذهن و ضمير بختياريها باشدو احتمالا به گواه تاريخ مي دانيد که قوم بختياري در چنين مواقعي توانمندي پاسخگويي و پتانسيل هر نوع واکنشي را دارد مع الوصف مطالبه ي مااز شما عذر خواهي و درج واقعيات مربوط به تاريخ و فرهنگ و هويت بختياري و جبران مافات است : در هر حال هرکس حتي يک روز تابعيت ايران را پذيرفته باشدـ ايراني است و از حقوق کشوري و مساوي با ديگر ايرانيان برخوردار است و ثبت هويت او بدون تحريف جزو حقوق بديهي و مسلم اوست چه رسد به قومي که جانفشاني اش در راه ايران ثابت گشته و گستره ي جغرافياي طبيعي چند استاني و جغرافياي انساني کشوري و فرامرزي داشته و دارد.

آنچه در پي مي آيد برگرفته از "تاريخ مالمير با تاُکيد بر سرگذشت اتابکان لر بزرگ" نوشته ي دکتر عزت اله عبدالهي مورخ بختياري  و در بردارنده نظرياتي در خصوص هويت و نژاد بختياري است که در پاسخ به تحريفات ياد شده چاپ آن، کمترين توقع ماست.                           

منشأ نژادي لرها و و بختياريها (اولين ساکنان لر بزرگ چه کساني بودند)

شناخت و ريشه يابي مردم لر و بختياري يکي از معماهاي لاينحل تاريخ ايران است و بقول لرد کرزن اينکه « لرها کي هستند؟ و از کجا آمده اند ؟  خود يکي از رازهاي بازگو نشده ي تاريخ ايران است و خواهد بود(1)». درباره ي ريشه ي نژادي اين قوم نظريات گوناگوني مورخين و جغرافيا دانان و محققان متقدم و متأخر ارائه نمودند و هر کدام با ذکر دلايلي به اثبات نظر خود پرداخته است اما هنوز نظر قطعي و حتمي در اين خصوص ارائه نگرديده است . لذا در اين جا ضمن ارئه و دسته بندي نمودن نظريات گوناگون در مورد شناخت و ريشه يابي نژاد مردمان ساکن منطقه لر بزرگ يا لرستان به تجزيه و تحليل آنها مي پردازيم .

1-     عده اي معتقدند بختياري ها ( ساکنان منطقه لر بزرگ ) از اعقاب اقوام باستاني مسکون در اين منطقه هستند و به ذکر اين اقوام باستاني ساکن در منطقه پرداخته اند .

سرپرسي سايکس مؤلف کتاب تاريخ ايران به قبايل «هپارتيپ » يا «هپرتيپ » اشاره نموده به عنوان طوايفي که در محل مالمير و قسمتي از خاک کنوني بختياري سکونت داشته اند و معتقد است که آثار اين طوايف در حجاري هاي مالمير ( اشکفت سلمان و کول فره ) هنوز باقي است و هپارتيپ هايي را همان قوم شجاع و دليري مي دانند که توسط يوناني ها آنها را «امرديان » يا مرديان خطاب مي کردند و هردو مورخ معروف آنها را جزء طوايف بدوي ايران و در رديف « دها » و « دروپيسي » و « ساکارتي » در زير لواي داريوش کبير نام مي برد(2).

هوتم شيندلر انگليسي لربرزگ ( بختياري هاي زمان صفويه ) را اوجياها به زبان عيلامي و « اوکسي » ها به زبان يوناني مي داند که در منطقه ي مالمير ساکن بوده اند وي معتقد است:

« در زبانم ايراني عيلم (اوجا ) يا (حوجا ) و عيلميان را ( اوجيا ) و در زبان يوناني آن جماعت موسوم به اوکسي گشتند و عرب ها آن را هوز يا اهواز يا خوز گفتند بعد ها ايراني ها ممالک خوز را خوزستان ناميدند . اوجيا به منزله بختياري هاي آن زمان بودند و ممالک کوهستان آنها اپرتو و در زبان ايراني قديم ( انشن ) يا انزن بود(3).»

عده اي از محققين معاصر لر ها را از اعقاب لولوبي ها دانسته که در کوهپايه هاي سلسله جبال زاگرس سکونت داشته و آشوري ها آن ها را «لولومو » مي خواندند ، از منابع آشوري چنين مستفاد مي شود که تأسيس دولت و قوام قبايل « لولوبي » در اواخر هزاره ي دوم و اوايل هزاره ي اول پيش از ميلاد است(4)

لولوبي ها اقوامي از نژاد آسيايي بودند که قبل از ورود آريائيها در دره هاي کوههاي زاگرس ساکن بوده اند(5)

و « گوتي ها » که طايفه اي از ساکنان قديم زاگرس بوده اند در همسايگي « لولوبي ها » که ساکنان بلندي هاي زاگرس بوده اند قرار داشته اند ، ديترامان فرانسوي نيز معتقد است که لولوبي ها همان لر ها هستند که همسايگان گوتيها بوده اند و لولوبي ها و گوتيها هر دو طايفه ريشه در نژاد هند – اروپايي داشته اند و ساکن خوزستان بودند(6).

مؤلف کتاب « تاريخ ماد » قوم کاسي را ساکنان قديمي لرستان دانسته و معتقد است که لر ها از اخلاف ايشان هستند و در اين زمينه مي نويسد :

« در کوههاي لرستان کنوني کوهستانيان « کاسي » که محتملاٌ با ساکنان عيلام قرابت داشتند زندگي مي کردند(7) .»

همين نويسنده در جاي ديگر بيان مي دارد:

« محل سکونت کاسيها از ازمنه ي قديم تا فتح ايران به دست اسکندر مقدوني کشور کوهستاني بود که اکنون لرستان ناميده مي شود و به دامداري و زندگي نيمه اسکان يافته در کوه ها اشتغال داشتند و به احتمال قوي قبايل کنوني لر که با دامداري در کوهستان اشاعه مي کنند از اخلاف ايشان مي باشند که از لحاظ زبان ايراني شده اند و اکنون نيز در همان سرزمين ساکن هستند سرزميني که به نام ايشان « لرستان» خوانده ميشود(8).»

2-     بختياري ها يا لر بزرگ غير ايراني هستند و از بقاياي کلني هاي يوناني که هنگام رفتن اسکندر از مراجعت به کشور خود سر باز زدند و در قاره آسيا باقي ماندند.

اين نظريه که بيشتر توسط مورخان يوناني الاصل که همراه با اسکندر مقدوني به ايران آمده بودند ارائه شده است و اين مورخان بختياريها را يوناني الاصل ذکر کرده اند و نوشته اند چون ايرانيان به آنها مي گفتند شما پيروز نشديد بلکه بخت شما را ياري کرد به همين خاطر به بختياري معروف شدند(9).

دليل ديگري که شايد بتوان در اثبات اين فرضيه ارائه نمود اين است که هنگام ورود اسکندر به منطقه ي لر بزرگ عده اي اسير ايراني که قبلاً توسط شاهان ايراني اسير شده بودند در اين منطقه زندگي مي کردند و در پيروزي اسکندر بر اهالي اين منطقه نقش داشته اند(10) .

مؤلف کتاب تاريخ بختياري دليل ديگري در اثبات اين نظر از قول مورخين يوناني نقل مي کند .

بختياري ها ( لر بزرگ ) ايراني اصيل هستند .

اگر چه نظرات مختلفي درباره ي شناخت و ريشه ي نژادي لر بزرگ ( بختياري ها ) ذکر شده است و در هر يک از اين اظهار نظر ها حقايقي وجود دارد اما با توجه به مطالبي که در فصول گذشته درباره ي منطقه لر بزرگ ، وجه تسميه ي مالمير ، سابقه ي تاريخي اين شهر و آثار به جاي مانده از دوران کهن در اين منطقه بيان شده کار ما را در ارائه اين نظر که بختياري ها ( لر بزرگ ) ايراني اصيل هستند بسيار آسان مي نمايد و خود مبين اصيل بودن و ايراني بودن مردم ساکن در اين قسمت از کشور ايران مي باشد .

در اين جا نيز ضمن ارائه ي نظرات تاريخي پيرامون اين نظريه به تجزيه و تحليل آن مي پردازيم مؤلف تاريخ بختياري به نقل از هردوت بختياري ها را از نژاد قديم ايراني دانسته که از کوههاي آرارات و قفقاز به سوي غرب حرکت کرده اند . عده اي به جنوب رود جيحون ( بلخ ) رسيده اند و چون اراضي آن جا را خوب و وسيع يافتند در کنار رودخانه اي به نام دهاز مسکن گزيدند که بعد ها اين محل را بخت آر ( بختيار ) ناميدند (11)

همين مؤلف نسب اين ها را به آل بويه که ساساني الاصل بوده اند مي رساند معتقد است که از اقوام اصيل و قديمي ايران هستند(12). و به نقل قول از استربون جغرافيا دان يوناني مي گويد که رؤساي اين طوايف کوهستاني خيلي توانا هستند و چندين دفعه سر از اطاعت سلاطين پيچيده اند تمام مردمان آنها جنگي و دلاور و اغلب تير اندازان خوب هستند و در اين موقع رعيت اشکانيان هستند(13) .

برخي از پژوهشگران و محققان بر اساس مشخصات فيزيکي ، آداب و رسوم و خصوصيات و ويژگي هاي زباني آنها را ايراني اصيل دانسته اند که در اين جا به ذکر مواردي از اين اظهار نظرها مي پردازيم .

« مردم اين منطقه ايراني الاصل اند . از هر گونه اختلاط و آميزش با نژادهاي غير ايراني مصون مانده اند و در معرض تهاجم تمدن هاي مختلف کشور گشايان و فاتحان بيگانه قرار نگرفته اند لباس زنان بختياري شباهت بسياري به لباس زنان زرد تشتي دوره ي ساسانيان دارد و لهجه ي بختياري به زبان پهلوي عهد ساسانيان نزديک است و از واژه هاي ترکي و عربي بهره نمي گيرد . آثار مشکوفه در کوههاي بختياري که به زمان پارتها و قبل از آن تعلق دارد نمايانگر مرکزيت اين نقطه در گذشته هاي دوردست تاريخ ايران است(14).

مؤلف کتاب مقدمه اي بر شناخت ايل ها آورده است که بختياريان از نژاد پارس هستند که در سده هاي ششم و هفتم قبل از ميلاد با ايلاميان در آميخته و نژاد واحدي را به وجود آورده اند(15).

همين مؤلف در کتاب ديگر خود به موقعيت جغرافياي سرزمين بختياري اشاره کرده است و محصور بودن اين منطقه در ميان کوههاي بلند و صعب العبور بودن آن را عامل عدم اختلاط زبان لر با زبان هاي ترک و عرب دانسته است(16)

گارثويت به نقل از مورخين بختياري که بين گويش هاي کردي و بختياري تشابه نزديکي را ذکر کرده اند و رابطه ي نزديک اين گويش ها با زبان فارسي مؤيد اين مي داند که بختياري ها مدت هاي طولاني در اين سرزمين سکونت داشته اند(17)

پروفسور ويندفر ( windfer) که در گويشهاي ايراني تخصص دارد معتقد است که « لر ها » در حدود 800 سال پيش از ميلاد به اتفاق هخامنشيان به عنوان جنگجو به مناطق فعلي ( لرستان ، بختياري ) مهاجرت کرده اند(18)

يکي ديگر از کساني که به استناد زبان بختياري ها آنها را ساکنان اصلي اين منطقه ذکر نموده منشي سفارت روس بارون دوبد است که در زمان محمد شاه به بختياري سفر کرده وي اين مردم را « قوم لر » دانسته که همراه با لک ها و کرد ها سه شعبع ي اصلي نژاد زند را تشکيل مي دهند در اين زمينه مي نويسد :

« لرستان بزرگ منطقه ي مسکوني طايفه ي نيرومند بختياري است ، به قضاوت زبانشان که فارسي شکسته و حاوي بسياري از کلمات و اصطلاحات قديمي منسوخ است و ايراني ها آن را فارسي قديم مي نامند انسان ممکن است به اين نتيجه برسد که بختياري ها ساکن عهد کهن اين خاک بوده اند گفته مي شود اين گويش با قدري اغماض در ميان تمامي طوايف زاگرس نشين عموميت دارد طوايف عمده ي مورد اشاره ي من لر ها ، لک ها و کرد ها هستند(19)»

لورمر ( lorimer) يکي از مستشرقين که درباره ي زبان و لهجه ي بختياري ها به پژوهش پرداخته است  بر اساس مشخصات جسمي و روحي و عادات آن ها را ايراني الاصل مي داند و معتقد است که پناهگاه کوهستاني آن ها را از حمله ي اعراب مصونشان داشته است(20).

گيرشمن نيز در کتاب ايران از آغاز تا اسلام عيلاميان را اجداد بختياري هاي کنوني ذکر کرده است و بيان ميدارد :

« مهاجرت قوم آريا از سرزمين هاي شرقي و شمالي ايران موجب شد عيلامي ها که شاخه اي از اين قوم بوده اند به هواي يافتن مراتع سرسبز و آب و هواي مناسب براي گله داري و رمه داري خود آرام آرام به اين منطقه کشيده شوند و پايه هاي حکومت چند هزار ساله ي عيلام را بر منطقه ي انشان و شوش بنيان نهند .وجود ابزار گلي و سفالي را در بختياري به هفت هزار سال پيش مي داند و اين هنر سفال سازي مربوط به عيلامي هايي است که اجداد بختياري ها بوده اند(21)

و بالاخره لرد کرزن ضمن ارائه بحثي درباره ي منشأ نژادي لر ( بختياري ها ) چنين نتيجه گيري مي کند که :

« حال که مي توانيم با احتمال بسيار قوي قبول کنيم که ايشان بازماندگان نسل و نژادي ممتازند ، پس احتياجي به اين گفتار نيست که بعضي از اين نويسندگان اصل آن ها را از ناحيه ي باکتريا ( بلخ ) پنداشته اند و همين قدر کافي است که اعتراف کنيم آنها از نسل و نسب ايراني اند و از قرن ها پيش در اين نواحي کوهستاني خويش زيسته اند(22). »

مؤلف کتاب شناخت سرزمين بختياري نيز پس از ذکر روايات و دلايل مختلف تاريخي چنين نتيجه گيري مي کند :

« روي هم رفته از تمام اين نوشته ها و آثار و اسناد تاريخي استنباط مي شود که بختياريان از ايرانيان اصيل و با اکراد و الواز از ريشه و نژاد و زبانشان نيز همان پهلوي است(23).»

در پايان اين فصل به استناد مطالب ارائه شده و اسناد و مدارک تاريخي که روايات آنها به صورت مستند ذکر گرديد از اين بحث نتيجه گيري مي کنيم که لرها ( بختياري ها ) قومي ايراني الاصل ، آريايي و پارسي زبان هستند که از نظر عادات ، آداب و رسوم ، خصوصيات زباني و فرهنگي و مشخصات فيزيکي با اقوام مختلفي چون عيلاميان ، کاسيها ، اعراب و ترکان آميخته اند اما توانسته اند اصالت خود را بيش از گروههاي ديگران ايراني حفظ نمايند .

وجه تسميه بختياري و دو شعبه ي آن هفت لنگ و چهار لنگ

اگر چه بنا نداشتيم درباره ي بختياري ها و شعبه هاي اين ايل بزرگ مطالبي را بيان کنيم اما از آن جا که امروز ساکنان منطقه ي لر بزرگ به طور کلي و مالمير به بختياري مشهور هستند و ما نيز در فصول گذشته بارها به ذکر کلمه بختياري پرداخته ايم در اين جا مختصري درباره ي پيدائي بختياري و وجه تسميه آن و دو شعبه ي اصلي اين ايل ( چهار لنگ و هفت لنگ ) بيان ميداريم:

اولين بار نام بختياري در تاريخ گزيده که در اوايل قرن هشتم (24)تأليف شده است آمده اما با اين حال در بعضي از نسخه هاي گزيده نيز به صورت « مختاري » نوشته شده

است لذا به طور قطع درباره ي پيدايش اين واژه نمي توان سخن گفت(25). بعد از تاريخ گزيده بايد از ذکر بختياري در کتاب شرفنامه ياد کرد که پايه و اساس تحقيقات مؤلف اين کتاب را تاريخ گزيده تشکيل مي دهد و در اين باره مي نويسد که بختياري ها و چند طايفه ي ديگر از جبل سماق شام به ايران کوچ کرده اند(26)، در باره ي وجه تسميه ي بختياري و اطلاق اين نام بر بخش بزرگي از سرزمين لر بزرگ اطلاع دقيقي در دست نيست . مؤلف تاريخ بختياري با ذکر يک روايت قديمي از قول هردوت نقل مي کند که بختياري ها از نژاد اصله و قديمه ايرانيانند چون از طرف باختر آمده بودند و در کنار رودي به نام « دهاز » ساکن شدند اين مسئله را به فال نيک گرفته و « بخت آر » ناميده شدند که به مرور بخت آر به بختيار تبديل شد .

همين نويسنده در جاي ديگر ضمن آن که نسب اين ايل را به ملوک آل بويه که ساساني الاصل بوده اند مي رساند معتقد است که چون سر سلسله ي ايشان بختيار عزالدوله بوده است شعبه اي از ايشان به اسم بختيار معروف شدند .

در جاي ديگر مي نويسد که واژه ي بختياري از دو جزء « بخت » و « ياري » تشکيل شده است و سبب اين امر آن است که چون اين قوم در يکي از جنگ هاي سخت به مدد شاه اسماعيل شتافتند و دشمن را از ميان برداشتند پادشاه صفوي از اين اقدام خشنود گرديد و گفت امروز بخت يار من گشت ، از اين رو از آن زمان به بعد ايل مزبور به بختياري موسوم گرديد(27).

اگر بپذيريم که نخستين بار نام بختياري در تاريخ گزيده ذکر گرديده و يا بعد از آن در شرفنامه پذيرش مطلب آخر مؤلف تاريخ بختياري از نظر زماني غير قابل قبول مي نمايد  زيرا که چندين قرن قبل از صفويه اين نام به لر بزرگ اطلاق شده است .

بر اساس اين روايت محلي اين قوم از نسل شخصي به نام بختيار مي باشند و به همين سبب به بختياري موسوم گرديده اند .تقسيم اين ايل به دو شاخه هفت لنگ و چهار لنگ در دوره ي صفويه صورت گرفته است ، مؤلف تاريخ و فرهنگ بختياري معتقد است که هنگامي که مير جهانگير فرزند تاجمير از طايفه ي استرکي در عهد شاه طهماسب صفوي بر منطقه ي لر بزرگ حاکم بوده است اين تقسيم صورت گرفته است که بيشترهدف جمع آوري صحيح ماليات را داشته است(28).

ديتر امان معتقد است که انشعاب ايل بختياري به دو شاخه ي چهار لنگ و هفت لنگ در زمان صفويه با سياست تفرقه افکنانه ي آن ها در مورد قوميت ها به وجود آمده است زيرا آن ها از نفاق بختياري ها سود مي بردند(29).

اما وجه تسميه ي اين دو شعبه از ايل بختياري نيز بنابر نظراکثر محققان و صاحب نظران بر پايه ي مقررات مالياتي در دوران صفويه مشخص شده است زيرا در اين دوران « لنگ » ( نصف جفت ) از اصطلاحات مالياتي آن روز بوده است . در آن زمان عشاير ماليات خود را به صورت اقلام جنسي پرداخت مي کردند . شاهسون ها شتر ، قشقايي ها گوسفند و بختياري ها از قاطر هاي خود براي پرداخت ماليات استفاده مي کردند سهم ايل بختياري احتمالا سه ماديان مساوي دوازده دست دو پا مي شد ( دوازده لنگ ) که اين دوازده لنگ بين دو بخش اصلي ايل تقسيم شده و براي ايل بزرگتر هفت لنگ و براي ايل کوچکتر چهار لنگ و براي ايلات متفرقه يک لنگ معمول گرديده و از آن به بعد اين دو اصطلاح به نام ايلات مذکور تبديل شده است(30). ديتر امان معتقد است « که از ماليات لنگ دوازدهم يا گذشت مي کردند و يا از طرف طوايفي که به بختياري ها مي پيوستند ، پرداخت مي شد(31). »

روايت ديگري که در مورد وجه تسميه ي چهار لنگ و هفت لنگ نقل شده اين است که هنگامي که بختياري ها از شام به ايران کوچ کردند پس از فوت رئيس آن ها يکي از نواده هاي همين امير بزرگ داراي دو زن بود که از يکي چهار و از ديگري هفت فرزند داشت که بعد از مرگ رئيس خانواده بر سر رياست ايل اختلاف پيدا شد و اين اختلاف به بازماندگان منتقل گرديد که فرزندان و نواده هاي آن ها به دو شاخه هفت لنگ و چهار لنگ تقسيم شدند(32).

مؤلف کتاب فرهنگ بختياري درباره ي وجه تسميه ي چهار لنگ و هفت لنگ نظر جديدي ارائه نموده است و ريشه ي اين عنوان ها را در تعداد رودخانه ها گرفته اند و معتقد است هفت لنگ نام خود را از هفت رود خوزستان گرفته است و اگر هم شاخه اي از بختياري ها نام چهار لنگ بر خود گذاشته اند به دليل وجود چهار رشته رودخانه به نام هاي کارون ، کرخه ، دز و بالاخره رود زرد در قلمرو آن هاست(33).  

1- کرزن ، جرج ، ايران و قضيۀ ايران ، ترجمه وحيد مازندراني ، بنگاه ترجمه و نشر کتاب ، تهران 1350 ، ص 328 -329

2- سايکس . سرپرسي : تاريخ ايران ، ترجمه سيد محمد فخر داعي گيلاني ، انتشارات دنياي کتاب ، تهران 1335 ، جلد 1 ص 66

3-   آهنجيده : ايل بختياري و مشروطيت ، ص 18 ؛ بختياري . علي قليخان : تاريخ بختياري ، ص 65

4- بديعي . ربيع : جغرافياي مفصل ايران ، ج 2 ص 76

5- پير آمنه : تاريخ عيلام ، ص 41

6- امان . دتير : بختياري ها در پويۀ تاريخ ، ص 55

7- دياکونوف . ايگورميخابيلوويچ : تاريخ ماد ، ص 88

8- همان مآخذ : ص 121

9- ميرزايي دره شومري . غلامرضا : بختياري ها و قاجاريه ، ص 74 بختياري ( سردار اسعد ) . عليقلي خان : تاريخ بختياري ، ص 5 و 6

10- بابن وهوسه : سفر نامه جنوب ايران ، ص 180 ، 181

11 – بختياري . عليقلي خان : تاريخ بختياري ، ص 3

12- همان مآخذ : ص 6                                         

13- همان مآخذ : ص 73

14- افشار سيستاني . ايرج : مقدمه اي بر شناخت ايل ها ، چادر نشينان و طئايف عشايري ايران ، ج 1 ، ص 453

15 – افشار سيستاني . ايرج : مقدمه اي بر شناخت ايل ها، چادر نشينان و طوايف عشايري ايران ، جلد 1 ص 489

16- افشار سيستاني : ايرج : نگاهي به تاريخ خوزستان ، ص 353 ، 354 بديعي . ربيع : جغرافياي مفصل ايران ، ص 76

17- گارثويت . جن . راف : تاريخ سياسي اجتماعي بختياري ، ترجمۀ مهراب اميري ، انتشارات سهند ، تهران 1373 ص 82

18- حبيبي فهلياني . حسن : ممسني در گذرگاه تاريخ ، ص 53

19- بارون دوبد ، سفرنامه لرستان و خوزستان ، ص 294

20- ميرزائي . غلامرضا : بختياري ها و قاجاريه ، ص 73

21 – گريشمن . رومن : تاريخ ايران از آغاز تا اسلام ، صص 87 و 330

22 – کرزن . جرج : ايران و قضيه ايران ، ج 2 صص 328 – 329

23 – نيکزاد امير حسيني . کريم : شناخت سرزمين بختياري ، انتشارات چاپخانه نشاط ، اصفهان ، بي تا  ، ص _ ( 3-1 )

24- مستوفي قزويني . حمداله : تاريخ گزيده ، ص 541    86- بدليسي . امير شرف خان : شرفنامه صص 44 و 35

25- بختياري . عليقلي خان : تاريخ بختياري ، صص 3، 6 ، 385

26- امان اللهي بهاروند . سکندر : قوم لر ، ص 93   89 – امان . ديتر : بختياري ها در پويه تاريخ ، صص 27 ، 28   90 – خسروي . عبدالعلي : تاريخ و فرهنگ بختياري ، ص 25

27- امان . ديتر : بختياري ها در پويه تاريخ ، ص 68

28 –  کريمي . اصغر : « دامداري در ايل بختياري » ، مجله هنر و مردم ، شماره 30 – 129 ( تير و مرداد ماه 1352 ) ص 43 ، 44 ) نيک زاد امير حسيني . کريم : شناخت سرزمين بختياري ، ص 23 کرزن . جرج : ايران و قضيه ايران ، ج 2 ص 325 ؛ بختياري . عليقلي خان ؛ تاريخ بختياري ، ص 142 ؛ امان اللهاي بهار وند ، سکندر ، قوم لز ص 185 خسروي . عبد العلي : فرهنگ بختياري ، ص 69 و 70 بختياري . خسرو خان ( سردار ظفر ) يادداشتها و خاطرات انتشارات فرهنگسرا ؛ تهران 1362 ، ص 4

29- امان . ديتر : بختياري ها در پويه تاريخ  ص 67

لهراسب قلی پور لوائی